Terugkoppeling Bestuurlijk Overleg MIRT: Bereikbaarheid bepaalt kansen
Op 7 januari vond in Den Haag het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO-MIRT) plaats. Noordelijke bestuurders spraken daar met demissionaire bewindspersonen over belangrijke mobiliteits- en ruimtelijke opgaven, waaronder de Lelylijn, de Nedersaksenlijn en het autonetwerk. Het overleg verliep open en constructief, met afspraken om samen door te werken aan de Noordelijke opgaven op gebied van ruimte en infrastructuur.
Hieronder leest u de terugkoppeling van het overleg:
Op 7 januari jl. vond in Den Haag het Bestuurlijke Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO-MIRT) plaats. Hoewel het een gesprek betrof met demissionaire bewindslieden, hebben we goede afspraken kunnen maken over een aantal doorlopende dossiers. Over andere ons inziens noodzakelijke investeringen hebben we een open gesprek gevoerd en het belang vanuit Noord-Nederland benadrukt. In deze brief informeren wij u over de uitkomst hiervan. We gaan in op de hoofdlijnen; de volledige lijst van afspraken staat in de BO-MIRT Kamerbrief.
Nedersaksenlijn
Op 6 oktober 2025 is de MIRT-startbeslissing genomen voor de Nedersaksenlijn. Aansluitend is nu het startdocument vastgesteld voor de Gebiedsverkenning Nedersaksenlijn. Geld vanuit Nij Begun en de Provincie Groningen voor de reactivering spoorlijn Veendam-Stadskanaal (samen ca. € 150 mln.) wordt nu gereserveerd voor de Nedersaksenlijn. Drenthe zorgt ervoor dat een extra regionale bijdrage van € 50 mln. voor de Nedersaksenlijn wordt gevonden. Wij hebben gewezen op de grote betekenis van de Nedersaksenlijn voor onder meer de woningbouw, bedrijfsvestiging en binnenstedelijke ontwikkeling in Emmen en omgeving.
Lelylijn
Rijk en regio werken aan het Masterplan Lelylijn met het oog op een startbeslissing voor een MIRT-verkenning. Belangrijk onderdeel is zicht op 75% financiering. Lelylijn-gezant Klaas Knot brengt hierover op 30 januari advies uit. De Lelylijn is opgenomen in de (ontwerp) Nota Ruimte. Dat is niet vrijblijvend. Daarom heeft Noord-Nederland de verwachting uitgesproken dat het Rijk zich maximaal inspant voor realisatie van de Lelylijn.
Hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl
Noord-Nederland heeft met klem aangegeven dat de bouwkundige staat van een aantal HLD-bruggen heel slecht is. Dat levert gevaarlijke situaties terwijl stremmingen en preventieve maatregelen tot groot ongemak en onbereikbaarheid leidt voor onder meer hulpdiensten en landbouwverkeer. De planning en uitvoering van de aanpak van de HLD mag daarom wat ons betreft daarom beslist niet worden vertraagd. In reactie wees de minister op gebrek aan infrastructuurbudget en vooral de beschikbaarheid van uitvoerende capaciteit, zowel bij de overheid als ook in de markt.
Specifiek hebben wij aandacht gevraagd voor de vervanging van de brug Schuilenburg en handhaving van zijn unieke functie in de lokale en regionale context. We hebben ook gewezen op recente nieuwe stremmingen van de bruggen bij Dorkwerd (aanvaring) en Noordhorn (technisch defect). De barrière werking van de HLD in Groningen is er nog erger geworden. Vanuit Fryslân is capaciteit aangeboden om de uitvoering te versnellen.
Ook de binnenstedelijke bereikbaarheid in Groningen tijdens de bouw van de nieuwe Gerrit Krolbrug hebben we besproken. Over dit onderwerp is grote maatschappelijke onrust, met onder meer een petitie die 18.000 keer is ondertekend en die is aangeboden aan de Tweede Kamer. Rijk en regio hebben daarop afgesproken ook de komende tijd elkaar nadrukkelijk te blijven opzoeken voor overleg over maatregelen voor het beperken van de hinder, in het bijzonder voor voetgangers, fietsers en minder mobiele gebruikers.
Kleine verbeteringen autonetwerk
We hebben afgesproken dat Noord-Nederland in totaal € 38,2 mln. subsidie ontvangt voor een aantal kleine verbeteringen ten behoeve van de doorstroming op het hoofdwegennet. De belangrijkste subsidies betreffen bijdragen aan verkeersplein Gieten (€ 17 mln.), doorstroming N7 Sneek oost (€ 6 mln.) en doorstroming afrit 34 A7 Leek (€ 4 mln.). Woningbouw en mobiliteit Het Rijk wil de woningbouw versnellen door de ontsluiting van nieuwbouwlocaties te subsidiëren. Op 10 november is bekend geworden hoe het beschikbare geld wordt verdeeld over de gemeenten. Noord-Nederland is daarover zeer teleurgesteld. Van de € 2,5 mld. vanuit het Mobiliteitsfonds landt slecht € 9,2 mln. (4 promille) in Noord-Nederland. Daarover stuurden wij eerder al een brief1 naar de bewindslieden.
Volgens Noord-Nederland houdt de subsidieregeling geen rekening met regio specifieke omstandigheden. Dat leidt tot instandhouding en zelfs vergroting van de regionale sociaaleconomische verschillen in Nederland. Van Rijkszijde is aangegeven begrip te hebben voor ons ongenoegen. In het BO-MIRT hebben Rijk en Regio daarom afgesproken dat zij gezamenlijk onderzoeken wat de effecten zijn van het gebruik van generieke criteria - in het bijzonder rond financieel rendement, ook met het oog op het rapport ‘Elke Regio Telt!’. In het BO Leefomgeving (juni 2026) zullen de resultaten worden besproken. Een nieuw kabinet kan het onderzoek gebruiken bij de toekomstige verdeling van middelen.
Grootschalige woningbouw
Binnen de gemeente Groningen reserveert het Rijk € 27 mln. subsidie voor gebiedsmaatregelen Suikerzijde en € 40,5 miljoen voor Stadshavens/Eemskanaalzone. Voor de bereikbaarheid van het toekomstige Spoorkwartier krijgt de gemeente een aanvullende rijkssubsidie van ruim €1,5 mln. voor de insnijding Emmaviaduct.
In het overleg hebben wij gewezen op de structureel negatieve doorwerking van de niet-aanwijzing van het Fries Stedelijk Netwerk en de regio Emmen als grootschalig woningbouwgebied. Eerder gaf het Rijk aan dat dit geen nadelige consequenties zou hoeven hebben op de kans op WoMo-subsidies, maar die verwachting blijkt dus nu onjuist. Het Rijk zegt toe dit onderwerp opnieuw te willen bespreken in het BOL van juni 2026.
Ruimte Arrangement Rijk - Groningen
In het kader van de NOVEX is het Ruimtelijk Arrangement Rijk – Groningen in het BOMIRT vastgesteld en ondertekend. In juni 2025 zijn al vergelijkbare documenten vastgesteld voor de provincies Fryslân en Drenthe.
NOVEX-gebied Regio Groningen – Assen
In het NOVEX-gebied worden 36.000 woningen en 28.000 arbeidsplaatsen voorzien. Voor deze opgaven is in het BO-MIRT een Uitvoeringsagenda RGA 2.0 vastgesteld inclusief de contouren van de Regionale Investeringsagenda. Deze contouren wordt door Rijk en regio nader ingevuld op het BOL 2026. Van Rijkszijde is gemeld dat het wél goed is om te totale (financiële) opgaven in beeld te hebben, zelfs als de middelen op dit moment ontbreken.
N33
Na twee jaar onderzoek naar diverse varianten hebben Rijk en regio besloten tot een MIRT-verkenning van de N33-Noord. De startbeslissing is voorzien eind Q2 van 2026. Voor de realisatie reserveert het Rijk € 252,5 mln. en sluit een Samenwerkingsovereenkomst (SOK) met de regio over de programmatische benadering van de aanpak N33.
De verdubbeling van de N33-midden wordt opnieuw opgepakt met een taakstellend budget van € 201,9 mln. Een Plan van Aanpak is er uiterlijk in Q3 2026, zo is afgesproken. De herstart betreft onder meer het kijken naar de benodigde vergunningen, de omgang met eventueel geldtekort en het verwerven van de benodigde gronden.
Ontsluiting Groningen Airport Eelde
Eerder heeft het Rijk al € 6,5 mln. beschikbaar gesteld voor de ontsluiting van het nieuwe Business Park Bravo. Een aanvullend Rijksbudget van nogmaals € 6,5 mln. wordt in 2026 uitgekeerd aan de provincie Drenthe voor de reconstructie van het voorterrein, de aanleg van een rotonde en een OV-hub. Hierbij is initiatiefnemer GAE risicodragend.
Spoorknooppunt Zwolle-Meppel
Het Rijk heeft eerder € 78 mln. beschikbaar gesteld voor de aanpak van het spoorknooppunt en aanvullend is nog eens € 100 mln. Het doel is meer robuustheid, snelheidsverhogingen en meer treinen per uur. Wij hebben de staatsecretaris erop gewezen dat op de korte termijn op het bestaande spoor al flinke verbeteringen mogelijk zijn die ook voor de lange termijn hun waarde behouden voor het Noorden en heel Nederland. In dit kader hebben wij ook gewezen op de inpassing in de dienstregeling van het nieuwe station Middelsee bij Leeuwarden-zuidwest. Afgesproken is dat Rijk en regio vóór de raadsverkiezingen van 2026 concrete afspraken maken over de besteding van het aanvullende budget van € 100 mln.
Zero emissie treinvervoer
Rijk en regio Noord en Oost willen Emissievrij personenvervoer per trein op de Noordelijke lijnen. De regio maakt daarbij de systeemkeuze voor (gedeeltelijke) elektrificatie. In het BO-MIRT eind 2026 maken Rijk en regio een definitieve systeemkeuze. Wij hebben bij de staatsecretaris benadrukt dat haast is geboden vanwege de aanbesteding van nieuw materieel. Daarop hebben Rijk en regio afgesproken in februari nader overleg te hebben.
Landelijk dekkend netwerk doorfietsroutes
We hebben de afspraak gemaakt om eind 2026 te besluiten over de rijks-cofinanciering van doorfietsroutes vanaf 2027. In het BO-MIRT hebben wij gewezen op de grote Noordelijke ambities voor doorfietsroutes en de noodzaak om juist in onze regio de mensen een alternatief te bieden voor de auto. Afgesproken is dat Rijk en regio samen nagaan waarom eerdere regionale aanvragen zijn afgewezen en hoe kan worden gekomen tot nieuwe, meer kansrijke aanvragen.
Wij kijken terug op een open en constructief overleg in goede sfeer. We hebben voldoende afspraken gemaakt om de komende perioden samen met het Rijk door te werken aan de opgaven in onze regio op het gebied van ruimte en infrastructuur.